Το παραμύθι ως μέσο προσέγγισης και διαχείρισης του θανάτου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας

Abstract

Η παρούσα εργασία διερευνά τη συμβολή του παραμυθιού μέσω της αφήγησης, στην κατανόηση της έννοιας του θανάτου από παιδιά προσχολικής ηλικίας. Πρόκειται για μία έρευνα δράσης, η οποία διεξήχθη κατά το σχολικό έτος 2023-2024, σε Νηπιαγωγείο του νομού Αττικής, κατά την οποία εφαρμόστηκε θεατροπαιδαγωγικό πρόγραμμα δώδεκα παρεμβάσεων. Κατά τη διάρκεια των παρεμβάσεων, η ερευνήτρια – εμψυχώτρια αφηγήθηκε με παραστατικό τρόπο παραμύθια που πραγματεύονταν την απώλεια και τον θάνατο χρησιμοποιώντας και τεχνικές του εκπαιδευτικού δράματος, δίνοντας την ευκαιρία στην πειραματική ομάδα να συμμετέχει σε αυτοσχεδιασμούς, παγωμένες εικόνες και άλλες βιωματικές ασκήσεις. Ο ερευνητικός πληθυσμός απαρτιζόταν από δεκαεννέα (19) μαθητές και μαθήτριες στην πειραματική ομάδα και δεκαπέντε (15) στην ομάδα ελέγχου. Για τη συλλογή των δεδομένων αξιοποιήθηκε η μικτή ερευνητική μέθοδος. Αναλυτικότερα, στην ποιοτική μέθοδο αξιοποιήθηκε το ημερολόγιο συμμετοχικής παρατήρησης και ο κριτικός φίλος. Στην ποσοτική μέθοδο αξιοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο της Sara Smilansky για την κατανόηση της έννοιας του θανάτου «Questionnaire for Examination of Human and Animal Death». Το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο συμπληρώθηκε και από τις δύο ομάδες, πριν την έναρξη και μετά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων. Τα αποτελέσματα από την ποιοτική και ποσοτική έρευνα κατέδειξαν πως το παραμύθι αποτελεί ένα αξιοποιήσιμο εργαλείο κατανόησης του θανάτου από τα παιδιά, το οποίο αν χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά με άλλες τεχνικές, όπως αυτές του εκπαιδευτικού δράματος, μπορεί να συνεισφέρει θετικά στη διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων και στην καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. Η μεταπτυχιακή εργασία χωρίζεται σε τέσσερα μέρη. Στο πρώτο μέρος εξετάζονται έννοιες όπως η ψυχική ανάπτυξη του παιδιού στην προσχολική ηλικία, η συναισθηματική αυτορρύθμιση, ο θάνατος και η κατανόησή του από τα παιδιά, το παραμύθι και η επίδρασή του στα παιδιά, καθώς και η προσέγγιση της απώλειας μέσω του παραμυθιού. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η μεθοδολογία της έρευνας, ενώ στο τρίτο, τα ποσοτικά και ποιοτικά ευρήματα της έρευνας. Τέλος, στο τέταρτο μέρος αναλύονται τα αποτελέσματα της έρευνας.